شرح دعای اللهم الرزقنا توفیق الطاعه

شرح دعای اللهم الرزقنا توفیق الطاعه

این دعا درسنامه ی گرانبهایی است که در پیکره نیایش انشاء شده است و آموزندة اوصافی است که مطلوبِ آخرین ذخیره الهی است.

آراستگی به فضائل بیان شده در این دعا، برای هر منتظر راستین بایسته است و شاید بتوان گفت که این دعا سرچشمه همة صفاتی است که برای منتظران راستین آن حضرت شایسته می باشد.[1]
این دعا آرزوهای امام زمان علیه السلام است که انسان ها، توفیق بندگی و دوری از معصیت را پیدا کنند و در راه به دست آوردن یک جامعه ایده آل و زمینه ساز برای امر ظهور، تلاشی در خود تحسین داشته باشند. دقت در مضامین دعا و عمل به آن، بهترین راه  کار جلب رضایت آن عزیز می باشد رضایتی که خشنودی خدای متعال را در برخواهد داشت و بهشت قرین پاداش این رضایت خواهد بود.
برای شخص منتظر هیچ ارزشی بالاتر از لبخند رضایت امام منتظَر نیست که با این فرازها محقق می گردد. این دعا از مفاهیم عمیق و عالی  برخوردار است که گویی درس های فرهنگی و اخلاقی بسیار مفیدی را امام زمان علیه السلام در لباس دعا، به منتظرانش آموخته است. درس هایی سازنده در بیست و شش فراز که لازمة یک جامعة زمینه ساز خواهد بود. به راستی اگر تک تک اصناف به صفت مخصوص خود متصف شوند راه برای برپایی گلستان وعده شده برای بشریت، هموار خواهد شد.

 

اللهم الرزقنا توفیق الطاعه


منبع دعا:
دعای اللهم ارزقنا توفیق الطاعه دعایی است که منتصب به حضرت حجت علیه السلام است. اولین کسی که آن را نقل می کند، مرحوم کفعمی در المصباح[2] و بلدالامین[3] است.  ایشان این دعا را در زمره ی ادعیه مأثوری که نام خاصی ندارد اما فضائل آن مشهور است، ذکر می کند و دعا را روایت شده ی از حضرت می داند.[4]
برای دسترسی به متن کامل این دعا علاوه بر مفاتیح الجنان[5] می توانید به منتخب الاثر[6]ِ، آیت الله صافی و مفاتیح نوین[7]، آیت الله مکارم و صحیفة المهدی[8]، اثر الشیخ عیسی الاهری و نیز موسوعة کلمات الامام المهدی[9]، از موسسه الامام الهادی، مراجعه نمایید.
در میان شرحهای فارسی بر این دعا، کلام آیت الله جوادی در کتاب امام مهدی موجود موعود، متمایز از دیگر شرحها است. جناب آقای مهدی نیلی پور، شرح خود بر این دعا را «گلواژه  های اخلاق در نیایش امام زمان» نام نهاده اند. نسخه ای خطی به زبان عربی از مرحوم عبد الله بن صالح السماهیجی متوفای 1135 ق است که در خاتمه ی کتاب «منیة الممارسین فی اجوبة سوالات الشیخ یاسین» به شرح مختصر این دعا می پردازد.
 اللّهُمَّ ارزُقنا تُوفیقَ الطاعَة
«خدایا توفیق اطاعت و بندگی را روزی ما کن »
حضرت آیت الله جوادی آملی(حفظه الله) در هفت فراز اول دعا به وظایف شخصی منتظران اشاره  داشته و در شرح این فراز می فرمایند: « هر منتظری باید اهل پیوند با خداوند بزرگ باشد و ضمن درخواست روزی در ابعاد ذیل، برای درونی کردن و استقرار این صفات در خویش تلاش کند:
أ. توفیق طاعت:
منتظر راستین هم اهل اطاعت خدا، پیامبر(صلی الله علیه وآله) و امام معصوم(علیه السلام) است و هم توفیق چنین فرمانبری را همواره از خدای سبحان می خواهد: اللّهمّ ارزقنا توفیق الطاعة.»[10]
حیات انسان ها بدون رزق و روزی از طرف خدای متعال، به نیستی مبدّل می گردد که همه موجودات در حیات خویش محتاج عنایت رب العالمین هستند که این روزی نیز از طرف او که مهربان است و رئوف، نازل شده است اما آنچه مهم است روزی معنوی است که مورد غفلت قرار گرفته شده است که اگر جسم ما خوراک می خواهد و پوشاک و استراحت، روح ما هم نیازمند خوراک و پوشاک... است و بدون این رزق، روح در افسردگی امراض می افتد و در نهایت مرگ نصیبش می شود. در حالیکه جسم زنده است و حرکتش را دارد که در روایات اهل بیت به این شخص مردة متحرک اطلاق شده است. چگونه می شود انسانی که بُعد ملکی و ملکوتی دارد بدون توجه به نیازهای بُعد ملکوتی اش حرکت را در مسیر زندگی و بندگی ادامه دهد.
و اینکه در ادعیه، تعبیر به رزق در مورد رزق های معنوی بیشتر به کار رفته است از اهمیت رزق معنوی و رسیدگی به جنبة ملکوتی انسان حکایت دارد:
«خدایا! رابطه نیک با خویشاوندانم و حج قبول شده و عمل نیک موردپسند به من روزی گردان»[11] «خدایا! قلب خاشع و خاضع و هر انسانی از خوف خودت و بدن صابر با زبان ذاکر، یقین راستین، روزی گسترده و علم مفید به من روزی گردان»[12]  «خدایا!  دل پاک و پاکیزه به من روزی کن.»[13] «خدایا! شیرینی تلاوت قرآن را روزی مان فرما.»[14] «خدایا! روزیمان کن حج خانة خودت، و زیارت قبر پیامبرت را.»[15]
روزی حارث به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم عرض کرد: از خدای متعال بخواهید مقام شهادت را نصیبم گرداند. حضرت فرمود: «خدایا مقام شهادت را به حادثه روزی گردان.»[16]طولی نکشید که حارث در جنگ احد به شهادت رسید.
نتیجه اینکه روزق و روزی ، معنایی وسیع دارد که رزق مادی و معنوی را در بر می گیرد و آن چه مهم است و مورد غفلت قرار گرفته این است که هنگام خواندن خدای رزق، اول امور معنوی را در نظر داشته باشیم که مادیات نصیب کفار و حیوانات هم شده است.
امام علی علیه السلام: در شگفتم از کسانی که در مورد غذای جسم اهتمام دارند که زیان بخش نباشد ولی در مورد غذای روح که زیانبخش نباشد بی توجه و غافل هستند.[17]
شرط بهره گیری از روزی های معنوی، توفیق است. و منظور از آن این است که کارهای انسان، موافق فرمان خدا و بر وفق مراد و هماهنگ با اهداف، آسان گردد و اسباب کار به راحتی فراهم شود. که این آسان سازی گاهی درونی است که شرایط روحی را برای پیروزی فراهم می سازد و گاهی بیرونی است که شرایط را در محیط خارج آماده کرده و زمینة موفقیت را مهیا می کند. و این هر دو عنایتی است از طرف پروردگار که زمینه رشد و توسعه و شکوفایی شخصیت انسان را فراهم کرده باعث سرعت تعالی او می شود.
در کلام امیرالمؤمنین علیه السلام توفیق و عنایت الهی نخستین نعمت است. سرلوحة سعادت و رستگاری و سرسلسله اصلاح و برترین عمل می باشد و هیچ رهبر و راهنمایی برتر از توفیق نیست و هیچ نعمتی ارجمندتر از نعمت توفیق پیدا نمی شود.[18]
در معنای توفیق کلام دیگری از امام صادق علیه السلام می تواند ره آورد روشنی در فهم این کلمة مهم باشد.
«هرگاه بنده ای فرمان خدا را به جای آورد، کار او موافق و هماهنگ با فرمان خداست و چنین بنده ای، به عنوان بنده موفق نامیده می شود. و هرگاه بنده ای اراده گناه کند، ولی یاری خداوند،  بین او و گناه جدایی بیندازد، توفیق الهی نصیب این بنده شده است. اما اگر خداوند بین او و گناه،  مانع نشود، «نشانه آن است که او را به خودش واگذار کرده و از توفیق محروم ساخته است.»[19] واضح است که  خداوند حکیم است و با حکمت و علمی که به اعمال گذشته افراد دارد توفیق یا عدم توفیق را نصیب می سازد.
عوامل کسب توفیق:
توفیق، باارزش ترین موهبت الهی، و برای مؤمن از نان شب واجب تر است. « مؤمن نیازمند سه خصلت است؛ اول توفیقی از جانب خدا.»[20] و کوشش انسان بدون توفیق به ثمردهی نمی رسد و موجب رشد و ترقی انسان نمی گردد. «هیچ کوششی بدون توفیق به ثمر نمی رسد»[21] از این رو  اشارهای گذرابه بعضی از عوامل کسب توفیق می نمائیم.
1) درخواست از خدای متعال
امام سجاد علیه السلام در دعا و نیایش به محضر پروردگار عالمیان: «خدایا! مرا به آنچه پاک ترین است موفق کن» و در جای دیگر: «خدایا! در ماه رمضان،  مرا برای درک شب قدر توفیق بده به گونه ای که در صف محبوب ترین و پسندیده ترین بندگان درگاهت قرار گیرم»[22]
در قسمت آخر عهدنامه مالک اشتر، حضرت علی علیه السلام می فرمایند: «و از خدا می خواهم که با رحمت گسترده و نیروی بی کران که در برآوردن هر حاجتی دارد، مرا و تو را در هرچه رضای او است توفیق دهد»[23]
2) سلامتی روح و جسم
3) محیط سالم
4) غذای پاک
5) همنشین شایسته
6) توکل به خدا
7) صبر و حوصله
8) برقرار نمودن رابطه تنگاتنگ با خالق
9) مهربانی و رحم داشتن نسبت به همگان حتی حیوانات
10) درود فرستادن بر محمد آل او
11) یاد خدا و اهل بیت علیهم السلام
12) حمد و شکر بر توفیق داده شده که باعث دوام نعمت توفیق می گردد.
امام علی علیه السلام در سرآغاز فرازی از خطبه شان فرمودند: «خدا را سپاس می گوئیم که به ما را توفیق اطاعتش و ترک معصیتش را بخشیده است»[24]
کمر همت بندیم برای آرزوی شیرینش، هوی و هوس را دربند کرده به طاعت خدای متعال روی آوریم که توفیق طاعت، دنیا و آخرت را آباد کرده نشاط و خرسندی و رضایت از زندگی را نصیب انسان می کند.
و بُعدَ المَعصِیَة «و دوری از گناه را به ما روزی كن »
حضرت استاد جوادی آملی دومین صفتی كه درونی كردن آن را برای منتظر لازم می دانند، «دوري از معصيت» است. ایشان می فرمایند:
«گناهان، موانع مسير حركت به سوي خدا و مهمترين عامل سقوط انسان اند، از همين رو منتظر حقيقي امام عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) بايد ضمن درخواست توفيق الهي در ترك گناهان، سعي بليغ خويش را در تحقق چنين صفتي به كار گيرد. گفتني است گناهان، هر چند به كوچك و بزرگ (صغيره و كبيره) قسمت شده اند، هر نافرماني خداي متعالي گناهي بزرگ است: و بُعد المَعصية.»[25]
گناه، سنك راه است. راهي كه انسان و منتظر آغاز نموده است تا به رضايت امامش نائل شود و مسير را در زمينه سازي ظهور و ياري امام عصر(علیه السلام) طي كند. انتظار با انجام معصيت سازگار نيست كسي كه منتظر امام نور است از تاريكي و تيره گي گناه فاصله دارد. معمول نيست كه منتظر روشنايي باشيم اما چراغ هاي پيش رويمان را با معصيت از بين ببريم.
حال اين معصيت يا نسبت به خداست كه فرمود: «من اگر پروردگار را عصيان كنم از مجازات روز بزرگ مي ترسم»[26] كه در اين معصيت هرچند گناهان به كبيره و صغيره تقسيم شده اند اما هر نافرماني خداي متعال  نسبت به او، گناهي بزرگ است.
يا نسبت به رسول و ائمه اطهار است: «و براي انجام گناه و تعدي و نافرماني رسول نجوا مي كنند»[27]در دعاي ندبه نيز از خداوند براي پيروي از امام زمان(علیه السلام) و دوري از معصيت ايشان طلب كوشش مي كنيم.«خداوندا! ما را در اداي حقوق او و در تلاش براي فرمانپذيري از او و دوري از نافرماني اش ياري فرما»[28]
و يا نسبت به والدين است كه حق بزرگي و گردن انسان دارند و رضايتشان قدمي است در راستاي رضاي امام(علیه السلام) «يحيي(علیه السلام) نسبت به پدر و مادرش نيكوكار بود و در برابر آن ها متكبر و نافرمان نبود»[29]
دوري از معصيت همان تقوي است كه در آيات قرآن مامور شده ايم به درجة نهايي آن دست يابيم و حق آن را ادا نمائيم. «حق تقوي الهي را مراعات نمائيد»[30]و در مرحله پايين تر در حد توان بايد دنبال تقوا باشيم. «در حد توان تقواي الهي داشته باشيد»[31]و مهم تر از همه شرط همراهي امام زمان(علیه السلام) را در قرآن تقوا قرار گرفته است. «تقوا الهي داشته باشيد و با صادقين همراهي كنيد.»[32] در روايات  اهل بيت عليهم السلام، صادقين چهارده معصوم و در زمان ما، امام عصر(علیه السلام) معرفي شده اند.

 

و صِدقَ النِّیة «و صداقت در نیت را به ما روزی کن »
حضرت استاد تحت عنوان «نيت خالصانه» می فرمایند: «اصلاح انگيزة اعمال (نيت) و خلوص هر چه بيشتر از هر شائبه شرک و ريا در جميع مراتبش، به گونه اي که چيزي جز اطاعت امر الهي و انجام دادن آنچه موجب رضاي حق است در نيّت انسان سهم نداشته باشد، از وظايف اهل انتظار است: و صدْق النيّة.»[33]
اينکه مؤمنين دائماً در نماز هستند منظور جاري بودن انگيزه الهي آن ها در همة امور است که نيت خدايي، خواب و خوراک را به عبادت تبديل مي کند. اي ابوذر بايد در هر چيزي نيت صالح داشته باشي، حتي در خواب و خوراک را نيت خالص، عمل را به خلوص مي کشاند و انسان خالص در محضر ربوبي، رو سفيد است.
آنچه ما را به مقام انتظار و رضايت حضرت بقية الله مي رساند عمل است و اساس عمل، نيت است. «نيت اساس و بنيان عمل است»[34] و قلب سليم است که توفيق بندگي و دوري از معصيت  نصيبش شده است که اين قلب با نيت خالص به دست مي آيد. «صاحب نيت صادق، صاحب قلب سليم است».[35]
و عِرفانَ الحُرمَة «و شناختن آنچه حرمتش لازم  است روزیمان کن »
«شناخت محرّمات الهي» صفت دیگری است که استاد جوادی آملی لازم می دانند، درونی شود: « ترک معاصي، شدني نيست مگر با شناخت چيزهايي که خداوند سبحان با حکمت بالغه اش بر بندگانش حرام کرده است. و چون حرام يعني آنچه دريدن پرده آن روا نيست خواه آن چيز، حق باشد يا دين و يا قانون و يا ... منتظري که محرمات الهي را نشناسد و حريم آن را پاس ندارد. چه بسا به شکستن حريم آن ها گرفتار آيد، از اين رو شناختن محرمات الهي ضروري است: و عرفان الحرُمة»[36]
دوري از معصيت، محقق نمي شود مگر با شناخت حرام ها و حرمت يعني آنچه از حقوق خدا که انجام دادن آن واجب باشد يا حقي که نپذيرفتن و شکستن آن حرام باشد.
در فرهنگ ديني براي همه کس و همه چيز حريم و حرمتي قرار داده شده که رعايت آن حرمت ها بر همگان واجب است. «و هر کس حرمات را بزرگ دارد، نزد پروردگارش براي او بهتر است»[37] حرمت  رسول خدا، حرمت آل رسول مخصوصا در زمان ما آخرين بازمانده از آل رسول، حضرت مهدي(علیه السلام) و حرمت قرآن، حرمت کعبه و حرمت مومن که در روايات نيز مورد اشاره قرار گرفته اند، از بزرگترين حريم ها هستند.
با حفظ اين حدود حرمت هاست که شخص منتظر صلاحيت پيش روي در جاده انتظار را پيدا مي کند و لحظه به لحظه به ولي خدا نزديک تر مي شود.
و به هوش باشيم که دشمن مکار، گام هاي تزويرش را براي حرمت شکني ها برداشته است و به دنبال حتک حرمت نقشه اي بلند بالا را طراحي نموده است. از کاريکاتور هايي شخصيت هاي مذهبي گرفته تا سرودن ترانه هايي که به نحوي اشاره به شکستن حرمت ها دارد.

ادامه دارد...


پی نوشت:
[1]. امام مهدی علیه السلام موجود موعود، ص200. با کمی تصرف.
[2] . المصباح للکفعمی  علیه السلامجنة الأمان الواقیة)، ص: 280
[3]. البلد الأمین و الدرع الحصین، النص، ص: 349
[4]. الفصل التاسع و العشرون فی أدعیة مأثورة و فضائلها مشهورة و لیس لها أسماء تعرف بها مذکورة و هی فی مظانها فی کتب علمائنا مزبورة و فی دفاترهم مسطورة فَمِنْ ذَلِک دُعَاءٌ مَرْوِی عَنِ الْمَهْدِی ع‏ اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا تَوْفِیقَ الطَّاعَةِ
[5]. شیخ عباس قمی، ص196
[6]. آیت الله صافی ، منتخب الاثر، ج 3، ص 285
[7]. آیت الله  مکارم شیرازی، ص 200
[8] . الشیخ عیسی الاهری، ص 56
[9]. موسسه الامام الهادی ، ص 316
[10]. امام مهدی علیه السلام موجود موعود، ص201
[11].  بحارالانوار، ج98، ص247.
[12]. همان، ج95، ص258.
[13]. همان، ج97، ص89. اللهم ارزقنی قلباً تقیاً نقیاً.
[14]. کافی، ج2، ص573. اللهم ارزقنا حلاوةً فی تلاوته.
[15]. بحار، ج95، ص85. اللهم ارزقنا حج بیتک الحرام و زیارةَ قبرَ نبیک.
[16]. شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج3، ص507. اللهم ارزق حادثه الشهادة.
[17]. بحارالانوار، ج78، ص41.
[18]. میزان الحکمه، ج10، ص590.
[19]. توحید صدوق، ص242.
[20]. قال الجواد علیه السلام: المؤمن یحتاج الی ثلاث خصالٍ: توفیق من الله... .
[21]. غرر الحکم... . قال علی علیه السلام: لا ینفع اجتهادٌ بغیر توفیقٍ.
[22]. صحیفه سجادیه، دعای 20.
[23]. نهج البلاغه، نامه52.
[24] . نهج البلاغه، خطبه185.
[25] . امام مهدي علیه السلام موجود موعود، ص201.
[26] . قل اني اخاف ان عصيت ربي عذاب يوم عظيم.
[27] . و يتناجون بالاثم والعدوان و معصيت الرسول ... مجادله، 8.
[28] . و اعنا علي تادية حقوقه اليه و الاجتهاد في طاعته و اجتناب معصيته.
[29] . و بداً بوالديه و لم يكن جباراً عصياناً. مريم، 14.
[30] . اتقوا الله حق تقاته ...؟
[31] . اتقوا الله ما استطعتم. تغابن، 16.
[32] . اتقو الله و كونوا مع الصادقين. توبه، 119.
 [33] . امام مهدي علیه السلام موجود موعود، ص201.
[34] . قال علي  علیه السلامع): النية اساس العمل، غرر الحکم، ص93.
[35] . قال الصادق  علیه السلامع): صاحب النية الصادقه، صاحب القلب السليم، بحار، ج27، ص210.
[36]. امام مهدي علیه السلام موجود موعود، ص201.
[37] . و من يعظم حرمات الله فهو خير له عند ربه. حج، 30.

منبع ضیاءالصالحین

 



شرح دعا اللهم الرزقنا توفیق الطاعه دانلود دعا استاد واعظ

ارسال شده در مورخه : چهارشنبه، 4 بهمن ماه، 1396 توسط payegahir

 
نام شما: [ کاربر جدید ]

نام شما : 
ایمیل شما : 
نظر:
کد امنیتی
کد امنیتی

  [ بازگشت ]